1901 senesinde ortaya çıkan, pek az kişinin haberi olarak 1980 senesine kadar ilerleyen ve 1980 sonrasında hızlı bir şekilde gelişen artırılmış gerçeklik (İngilizce kısaltması ile AR), günümüzde yalnızca telefon ya da bilgisayarda değil tüm alanlarda ve hemen hemen tüm cihazlarda kullanılır hale geldi. Oldukça çeşitli olan artırılmış gerçekliğin kullanım alanları ilerleyen zamanlarda daha da ilerleyecek gibi görünürken bu yazımızda sizler için ayrıntılı bilgilendirmeler hazırladık. 

AR ve 1980 Sonrası 

Artırılmış gerçekliğin tarihi hakkında uzunca bir yazı hazırlamıştık. O yazıya buradan ulaşabilirsiniz. 

1980 sonrasında başlayan artırılmış gerçeklik kullanımları kendini ilk olarak iki şekilde geliştirdi. İlk yol, artırılmış gerçeklik ile çalışan gözlüklerdi. Bu gözlüğün ilki bir insanın taşıyamayacağı büyüklükteydi ve bir laboratuvar ortamında, tavandan sarkıtılmış halde bulunuyordu. Sonrasında gözlüklerde küçültmeye gidildi fakat gözlüğün kaynak alacağı teknoloji de bir sırt çantasına yerleştirilmiş oldu. Gözlüğü takan kişi sırt çantasını da takmak zorundaydı. 

Sistemin ilerlemesinde görülen ikinci yol ise İngiliz ve sonrasında Amerikan kuvvetleri tarafından kullanılan, dünya savaşlarının ardından da başka ülkelere aktarılan savaş uçaklarındaki radar sistemleriydi. İngiltere, radar sistemlerinin atası olarak kabul edilmekteydi çünkü İkinci Dünya Savaşı sırasında bu teknolojiden çok fazla faydalanmıştı. Ardından Amerikan Hava Kuvvetleri kendi radar sistemlerini geliştirdiler. Radar sistemini kaliteli şekilde kullanan uçuş şirketi, işe alım aşamasında pilotların eğitim alması açısından radar kullanımına başladı. 

İki şekilde ilerlemeye başlayan artırılmış gerçeklik teknolojisi sonrasında bilgisayar ve telefonlarla kendini göstermeye başladı. 2020 yılında olduğumuz bugünlerde insanın hem hedef hem de kaynak olduğu her alanda kullanılan artırılmış gerçekliğin alanları ve kullanımı şu şekilde: 

Emlak Sektörü 

Artırılmış Gerçeklik Emlak Sektörü

Yeni nesil emlakçılar ve gayrimenkul arayan kişiler artık insanların dakikalarca ve belki de saatlerce kilometre uzaklıktan gayrimenkul merkezine gelmesini beklemiyorlar. Bunun yerine telefonlara indirilen bir uygulama ile insanlara istedikleri konut ya da arsanın 3 boyutlu görüntüsünü sunabiliyorlar. Peki bu nasıl oluyor? 

Müşteriler emlak uzmanlarıyla iletişime geçiyorlar ve isteklerini iletiyorlar. Emlak uzmanı da müşterinin telefonuna bir uygulama indirmesini istiyor ve uygulama üzerinden video gönderiyor. Müşteri, telefonunu düz bir yere doğru (örneğin duvar) tutarak oynattığında evin 3 boyutlu videosu duvarda oynamaya başlıyor. Bu sayede müşteriler uzaklara gitmek zorunda kalmadan evde oturdukları yerden yeni gayrimenkullerine karar verebiliyorlar. Bu sistemin özellikle pandemi döneminde konut/arsa satın almak isteyen kişiler tarafından sıkça kullanıldığına şahit olduk. Kalabalık ortama girmek ve herhangi bir yere temas etmeyen kişiler emlak sektöründe artırılmış gerçekliğin kullanımı teknolojisini tercih ettiler. 

Turizm Sektörü 

Artırılmış Gerçeklik Turizm Sektörü

Turizm sektöründe artırılmış gerçeklik de özellikle pandemi döneminde çok sık tercih edilen uygulamalardan biri haline geldi. Son birkaç yıldır zaten kullanılan fakat 2020 yazında daha fazla revaçta olan AR hem turizm sektörünün müşterileri hem de sektördeki yöneticiler için bulunmaz imkanlar sundu ve milyonlarca müşteri elde edilmesini sağladı. Turizm ile artırılmış gerçekliğin arasındaki özel bağ ise şu şekilde: 

Otel, hotel ya da bir turistik pansiyonda kalmak isteyen kişiler öncelikle bu mekanın yöneticisi ya da halkla ilişkiler birimleriyle iletişime geçiyorlar. Mekan görevlileri, müşterinin istediği odanın, mekanın giriş ve bahçe kısımlarının ve hatta sahil ve havuz kısımlarının ayrıntılı olarak anlatıldığı 3 boyutlu videoları müşterilerle paylaşıyorlar. Müşteriler, düz bir zemin ya da duvar üzerine tuttukları telefondan 3 boyutlu videoyu istedikleri yere yansıtarak mekanı görebiliyorlar. Dünyanın en ücra köşesindeki pansiyonu görmek için bile ideal olan bu sistem, 2020 pandemi döneminde “bitti” denilen turizm sektörünü oldukça güçlendirmiş durumda. 

Turizm sektöründeki yöneticilere ve ülkelerin turizm bakanlıklarına göre gelecek yıllarda sektörde kalmak ve daha fazla müşteri çekmek isteyen kişiler artırılmış gerçekliği kendi mekanlarında kullanmalı ve gelişen teknolojiye hızla ayak uydurmalılar. 

Turizmde artırılmış gerçeklik kavramının diğer kullanım alanları da turistlerin beğenisini kazanacak cinsten. Büyük şehirlerde bulunan ve dünya genelinde ünlenmiş olan büyük müzeler artık AR kavramını bünyelerine entegre etmiş durumdalar. Bunun en büyük örneğini Fransa’daki Louvre Müzesi’nde görmek mümkün olabiliyor. Müzede geçen bir turist, bir eser önündeyken bilgi almak istediğinde eserin 3 boyutlu anlatımına ya da hologram ile yapılmış olan ayrıntılı videosuna ulaşabiliyor. Bunun ise iki yolu var: artırılmış gerçeklik gözlüğü kullanmak ya da eserin kartındaki kare kodu telefonla okutmak. İki türlü de turistlere oldukça yardımcı olacak bu sistemin artık orta ölçekli müzelerde ve turistik alanlarda da kullanılmaya başlanmasına şahit oluyoruz. 

Artırılmış gerçekliğin turizm içerisindeki diğer rolü de turistler ve akıllı haritaları buluşturmak. İnternet ortamında sergilenen şehir/ülke haritaları sesli rehberler şeklinde turistlerin ceplerinde dolaşıyor. Arabalardaki navigasyonlara benzeteceğimiz bu sistemde turist, telefonunun internetini ve konumunu açarak harita ile bulunduğu bölgeyi belirtiyor. Ardından gitmek istediği yeri yazıyor ya da söylüyor ve bu şekilde akıllı rehberler sesli komutlarla kişileri yönlendiriyorlar. Hatta telefondaki harita üzerinde gittiğiniz yön, hava sıcaklığı, hızınız, çevrenizde neler olduğu gibi pek çok ayrıntıyı da 3 boyutlu olarak görebiliyorsunuz. Günümüzde aslında pek çok telefonda kullanılan bu sistemin temeli ilerleyen zamanlarda daha da gelişecek gibi duruyor. 

Alışveriş ve Dekorasyon Sektörü 

Artırılmış Gerçeklik Alışveriş ve Dekorasyon Sektörü

Alışveriş sektörü denilince aklımıza çoğunlukla kıyafet geliyor. Fakat ayakkabı, çanta, mobilya ve hatta makyaj malzemeleri de alışverişin farklı ve kendi içinde çeşitlere ayrılan birçok alt dalını oluşturuyor. Bu kadar geniş bir sektörde artırılmış gerçeklik kullanımı ise teknolojiye ayak uydurmak isteyen markaların olmazsa olmazı olarak yer alıyor. 

Alışveriş sektöründe artırılmış gerçeklik kullanımı ilk olarak mobilyalar üzerinde ortaya çıkmış durumda. Yıllar önce IKEA’nın uyguladığı bu sistemde ev ve ofis döşemek insanların oturduğu yerde yapabileceği işler haline geldi. Örneğin IKEA kataloğunda bir koltuğu beğenen kişi hemen IKEA’nın artırılmış gerçeklik uygulamasını indiriyor. Uygulama üzerinden beğendiği koltuğu işaretliyor ve evinde koltuğu nereye koymak istiyorsa telefonu oraya tutuyor. Telefon ekranında ise koltuğun o yerdeki 3 boyutlu canlanması ortaya çıkıyor. Hayal gibi gelen ama aslında oldukça gerçek olan bu uygulama 2014 yılından beri büyük mobilya şirketlerinde kullanılıyor. Şu anda yapılandırılma aşamasında olan uygulamayı ilerleyen yıllarda ülkemizde de görmek mümkün olacak ve hatta mobilya mağazalarını gezmeye gerek kalmadan evinizi dekore edebileceksiniz. 

Artırılmış gerçekliğin alışveriş sektöründe kullanımı başlığına verilecek diğer ve en önemli örneklerden biri de makyaj malzemeleri alışverişidir. 2010lu yılların başında L’Oreal’in uygulamaya geçirdiği ve bir müddet pek çok kişi tarafından kullanılan teknolojide akıllı cihazınıza L’Oreal’in uygulamasını indiriyorsunuz. Ardından uygulama kamerasına yüzünüzü okutuyorsunuz. Yapmak istediğiniz makyajda hangi renkleri ve malzemeleri kullanacağınızı seçiyorsunuz ve uygulama size otomatikman bu makyajı yapıyor. Uygulama üzerinde canlı gördüğünüz malzemelerin kodunu alarak sonrasında alışveriş yapabiliyorsunuz. Günümüzde kullanılan makyajlı fotoğraf çekilme uygulamalarının atası olarak görülen bu sistemin teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte yakın zamanda pek çok kozmetik markasında görülmesi bekleniyor. Sistem şu anda yapılandırılma aşamasında. 

Askeri Alanlar 

Artırılmış Gerçeklik Askeri Alanlar

Artırılmış gerçekliğin askeri alanlarda kullanımı daha 1980 yılında başlamıştı. İngilizlerin İkinci Dünya Savaşı sırasında askeri helikopterlerde radar kullanmaya başlaması ile başlayan süreçte günümüzde oldukça gelişmiş radar sistemleri bulunuyor. Askeri helikopterler, insansız hava araçları, askeri kara araçları, askeri deniz araçları gibi ordunun kullandığı tüm araçlarda ve hatta roket ve bomba gibi büyük araçlarda kullanılan artırılmış gerçeklik hızlıca ilerlemeye devam ediyor.  

Tüm ülkelerin son zamanlarda ürettiği artırılmış gerçeklik teknolojisine sahip olan radar gözlükler hem askeri hem de siyasi alanlarda ülkelere oldukça yardımcı oluyor. Düşman mevzileri, yerleşim alanları, düşman araçları ve daha pek çok karşıt grupların görüntülendiği sistemde özellikle insansız hava araçlarının hızla üretildiği zamanlara girmiş bulunmaktayız. 

İnşaat ve Mimarlık Sektörü 

Artırılmış Gerçeklik İnşaat ve Mimarlık Sektörü

İnşaat sektöründe artırılmış gerçeklik kullanımı inşaat şirketlerini ve bu şirketlere yoldaşlık eden personel şirketlerini yakından ilgilendiriyor. İnşaat alanındaki uygulamaların daha kolay ve daha hızlı yapılmasını sağlayan bu teknolojide akıllı kasklar gün yüzüne çıkmış durumda. Akıllı kaskların çalışma stili ise şu şekilde: 

Telefon veya tablete bir çeşit uygulama yükleniyor. Uygulama bünyesine yapılacak olan inşaatın projesi aktarılıyor. Uygulama üzerinde proje 3 boyutlu olarak düzenleniyor. Ardından inşaat alanına giriş yapılıyor. Kask üzerinde yer alan bir adet kamerayı inşaat alanına tutuyorsunuz. Telefondan açtığınız 3 boyutlu projeyi oynatıyorsunuz ve inşaat alanında projenizi yapılmış olarak görebiliyorsunuz. IKEA’daki mobilya seçimiyle oldukça benzer olan bu uygulama mimar, mühendis ve şantiye çalışanları tarafından kullanılmaya başlandı bile. 3 boyutlu şekliyle projenin artı ve eksi yanlarının daha kolay değerlendirildiği sistemin ilerleyen yıllarda pek çok büyük inşaat şirketinde kullanılması bekleniyor. 

Kültürel Etkinlikler 

Kültürel etkinliklerde artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımı henüz yeni yeni oluşan bir sistem. 2019 senesinde kullanılmaya başlanan ve 2020 senesindeki pandemi döneminde evden çıkmadan kültürel ve topluluk ortamlara karışmak isteyenler tarafından kullanılan AR sinema, tiyatro, konser, festival ve daha pek çok etkinliği evlerimize konuk etti. 

Bu yıl Oscar Ödül Töreni’nde gördüğümüz artırılmış gerçeklik teknolojisi, tiyatro ve konserlerde de karşımıza çıktı. Oscar’da pek çok kişi evlerinden konserler verdi ve bunlar montajla ödül töreni salonunda veriliyormuşçasına yayınlandı. İnternet ortamında yayınlanan tören, artırılmış gerçeklik gözlüğünü kullanan kişilerin evlerinde gerçekleşme imkanı buldu. Dünyanın önde gelen orkestralarının konserleri yine aynı gözlükler ve telefon uygulamaları sayesinde evlerimizde yapılma imkanı buldu. 

2021 senesinde de pandemi döneminin devam edeceğini düşünürsek artırılmış gerçeklik eklentisine sahip olan kültürel etkinliklerin en az bir yıl daha devam etmesi bekleniyor. 

Cihaz Tamiri ve Kurulumu 

Artırılmış Gerçeklik Cihaz Tamiri ve Kurulumu

Otomobiliniz hiç ıssız bir yolda kaldı mı? Ya da sıkışık bir trafiğin ortasında bir de aracınız arızalandı ve trafik daha da kitlendi mi? Hiç çekici çağırmak zorunda kaldınız mı? Bu sorulara cevabınız “evet” olmasa bile bir gün yaşamayacağınız garanti değil. Henüz yaşamadan bunun için tedbir almak amacıyla aracınızda artırılmış gerçeklik teknolojisini kullanmaya başlayabilirsiniz.  

Aracınıza entegre olarak bulunan artırılmış gerçeklik teknolojisi, aracın uzaktan kullanılmasına olanak sağlıyor. Araç içerisinde meydana gelebilecek herhangi bir arıza kısmında aracı aldığınız fabrikaya ya da artırılmış gerçeklik teknolojisini entegre eden otomotiv ustasına bildirim gidiyor. Bildirimin gittiği uygulama üzerinden tamirci nerede arıza oluştuğunu görüp tamiri uzaktan gerçekleştirebiliyor. Yapılan testler sonucunda araçlarda oluşan arızaların %95 oranında uzaktan çözülebildiği görülmüştür. Kalan %5’lik çözülemeyen kısım için ise mobil uygulama üzerinden çekici çağırma butonu kullanılmıştır. Otomobile entegre edilen uygulamadaki bir tuşla en yakın çekici hizmetini çağırma imkanı bulmak her araç sahibi için paha biçilemez bir olgudur. 

Cihaz kurulumunda artırılmış gerçeklik kullanımlarına ise akıllı kataloglar sayesinde rastlıyoruz. Örneğin yine IKEA’nın ortaya çıkardığı akıllı kataloglar sayesinde mağazadan aldığınız “kendin kur” mobilyalarının nasıl kurulacağını canlı canlı görmeniz mümkün oluyor. Mobilyanın üzerindeki kare kodu uygulamada okutarak ya da mobilyanın kodunu girerek ulaşabileceğiniz bu videoda 3 boyutlu görüntüleme sayesinde kısa zamanda kurulumu tamamlayabileceksiniz. 

Eğitim Alanı 

Artırılmış Gerçeklik Eğitim Alanı

Eğitimde artırılmış gerçekliğin kullanımı hem öğrenciler hem de eğitimciler açısından geleceğe umutla bakılmasını sağlamıştır. Ülkemizde akıllı tahta ve Fatih Projesi ile başlayan süreç zamanla hologram ve 3 boyutlu görüntülü ders anlatımlarına yönelmiştir. Yurt dışında pek çok okulda kullanımda olan artırılmış gerçeklik ile derslerde 3 boyutlu ve teknolojik insan bedenleri, 3 boyutlu organlar, 3 boyutlu atom alanları ve daha pek çok maddeyi görüntülemek mümkün olabiliyor. Ayrıca coğrafya ve tarih derslerinde kullanılan ve dağları, denizleri, volkanları; dünya savaşlarının yaşandığı mekanları sınıfa getirmeyi sağlayan artırılmış gerçeklik teknolojisi hızla ilerlemeye devam etmektedir. Artırılmış gerçekliğin eğitim sektöründe kullanılmaya başlanması 2010lu yılların başında gerçekleşmiştir. Görsel öğrenmenin okuma ve dinleme ile öğrenmeden daha etkili olduğunu bilen kişiler tarafından atılan bu adımdan ilerleyen yıllarda tüm gelişmiş ülkelerin faydalanması bekleniyor. 

Eğitim alanında AR, özellikle tıp fakültesi öğrencileri için olmazsa olmaz eğitim haline gelmiştir. İnsan vücudunu 3 boyutlu hologramlar şeklinde görüntülemek, öğrencilerin daha iyi pratik yapmalarını sağlamıştır.  

Online Oyunlar 

Artırılmış Gerçeklik Online Oyunlar

Artırılmış gerçekliğin günlük hayatımızda var oluşu daha çok online oyunlar ile başlamış durumda. Artırılmış gerçeklik gözlükleri ile kendinizi adeta oyunun içerinde bulmanız, hızla gelişen teknolojinin ürünüdür. Gözlüğü taktığınız anda oyundaki savaş alanını evinize taşıyabilir, oyun arkadaşlarınızı yanı başınızda 3 boyutlu olarak bulabilir ve rakiplerinize “gerçekten” de ateş edebilirsiniz. Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçekliğin bir arada kullanıldığı online oyunlar hızlı şekilde gelişmektedir. Bu da AR ile oynanan oyunları evlerimizde daha sık göreceğimiz anlamına gelir. 

Sanayi ve Endüstri 

Artırılmış Gerçeklik Sanayi ve Endüstri

Sanayi ve endüstri alanında artırılmış gerçeklik kullanımı günümüzde oldukça yaygın durumdadır. Günümüzde teknolojiyi bünyesine katmış olan modern fabrikalarda tasarım ve üretim aşamasında akıllı robotlar, artırılmış gerçeklik ile kullanılan makinalar ve gelişmiş teknolojik ürünler kullanılır. Özellikle otomobil gibi büyük teknolojik araçların yapımında kullanılan artırılmış gerçeklik karşımıza ilk olarak BMW ve VW firmaları içerisinde çıkıyor. 

Artırılmış gerçekliğin fabrikalarda kullanımı öncelikle çalışanların yükünü azaltıyor. Teknoloji sayesinde daha az eforla yapılan üretimlerde daha kaliteli ürünlerin çıkarılması da mümkün oluyor çünkü artırılmış gerçeklik makineleri ile yapılan üretimlerde hata payının daha az olduğu görülüyor. Ayrıca zamandan ve mekandan tasarruf edilmesini de sağlayan teknolojinin kısa zamanda tüm büyük fabrikalarda kullanılmaya başlanması bekleniyor. 

Pazarlama Sektörü

Pazarlama sektöründe artırılmış gerçekliğin kullanımı son yıllarda oldukça yaygınlaşmış durumdadır. Markaların gerek telefon uygulamaları gerekse caddelerdeki billboardlar üzerinde sıkça kullandıkları artırılmış gerçeklik ile oluşturulmuş reklamlar renkli ve hareketli dünyası ile insanları daha fazla kendisine çekmektedir.  

Sokakta karşılaştığınız billboard üzerindeki reklamda yer alan kare kodu telefonunuzda okutarak videonun telefonda oynatılmasını sağlamanız, telefonda bir reklam izlerken karşınızda aniden 3 boyutlu hologramın belirmesi gibi uygulamalar gelişmiş ülkelerde çoktan başlamış durumda. İlerleyen zamanlarda canlı reklamların ülkemize de gelmesi bekleniyor. 

Sağlık Sektörü 

Artırılmış Gerçeklik Sağlık Sektörü

Sağlık sektöründe artırılmış gerçeklik kullanımları aslında MR ve röntgen cihazları ile başlamış durumda. Yalnızca 2 boyutlu olarak görüntüleme yapan MR ve röntgen cihazları, insanlık tarihinin bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Günümüzde ise bu uygulamaların 3 boyutlu olarak tüm hastanelerde kullanılmaya başlanması an meselesi diyebiliriz. Beynin ve tüm iç organların 3 boyutlu olarak görüntülenmesi, bunların üzerinde 3 boyutlu olarak oynamaların yapılması teknolojinin en yeni sistemidir. 

Kan alınacak olan damarın kolumuz süzgece çevrilmeden bulunabilmesi de sağlık sektöründeki artırılmış gerçeklik teknolojisi sayesindedir. Kol üzerinde gezdirilen ve 3 boyutlu görüntüleme sağlayan cihazlar sayesinde hangi damarın kan alınmaya daha elverişli olduğunu kolaylıkla bulunabilir. Hem hemşirelik hem de tıp fakültesi öğrencileri için olmazsa olmaz uygulamalar şu anda App Store ve Google Play Store üzerinde kullanımdadır. 

Tıp öğrencilerinin alıştırma ve araştırma yapmak için kadavra bulmak zorunda kaldığı günlerden 3 boyutlu hologramlar üzerinde çalışma yaptığı günlere geçişin anahtarı artırılmış gerçekliktir. Teknoloji sayesinde öğrenciler isterlerse vücudun hepsini; isterlerse de yalnızca belirli bir kısmını görebiliyorlar.  

İş Hayatı 

İş hayatında artırılmış gerçeklik uygulamaları pek çok büyük şirkette kullanılmaya başlanmış durumda. 3 boyutlu video konferanslar sayesinde toplantıların yapıldığı günümüzde artık toplantı, iş görüşmesi ya da proje sunumu için kilometrelerce uzaklıktaki şirketlere gitmenize gerek kalmıyor. Artırılmış gerçekliğin iş hayatında kullanımını özellikle Avengers serisindeki hologramlı toplantı sahnesinde ayrıntılı olarak görmemiz mümkün oldu. Hatırlarsınız ki toplantıda farklı ülkelerden katılımcılar toplantı odasına hologramlı görüntülerini aktarmıştı ve bu sayede konuşmalar gerçekleşmişti. Günümüzde hologramla toplantı yapmaya az kaldı fakat 3 boyutlu görseller ile toplantılar katılmak ve proje sunumları yapmak hala mümkün. 

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen isminizi buraya girin